گزارش صعود بر فراز قله آرارات

در سال 1966 باستان شناس امریکای فوسیلهای انسان نیاندر تال را در ” درهِ کور” واقع ” بابا درویش” ( قریه بابا درویش در مجاورت جادهِ موتر رو نزدیک چنار گنجشکان موقیعت دارد ) کشف نمود که به اساس محاسبهِ کاربن 14 50000 هزار سال قبل از میلاد میزیسته است . به قول نانسی دوپری سیاح انگلیسی که در دههِ 70 بسیاری مناطق افغانستان را سیاحت کرده است در کتاب رهنمای تاریخی افغانستان نوشته است :تاریخ بدخشان همیشه پر از فراز و نشیبهای متعدد بوده است، مردم بدخشان همیشه روحیهِ قوی استقلال طلبی داشتند ، در موارد استثنایی که مجبور میشدند حاکمیت بیگانگان را گردن نهند به مجرد مساعد شدن زمینه دست به شورش میزدند.بلند ترین قلهِ هندوکش در خاک افغانی بنام ” نوشاخ ” درناحیهِ” قازده” ولسوالی اشکاشم موقیعت دارد که 7484 متر بلندا دارد این در حالیست که بلند ترین قلهِ سلسله کوههای هندوکش بنام “تراجمیر”با ارتفاع 7750 متر آنطرفتردر خاک پاکستان موقیعت دارد.امادر مورد وجه تسمیه هندوکش: ابن بطوطه اولین نویسندهِ است که این نام را نوشته است .او مینویسد :” در راهِ ما کوهی بود که هندوکش نامیده میشد ، یعنی قاتل هندو ها ، چون بردگان و کنیزکانی را که از هند میاورند، اغلب از شدت سرما درین کوهها تلف میشوند ، نام آنرا بدین لحاظ هندوکش گذاشته اند”.

در هفت کشور یا صورت الاقالیم(سال تالیف 748 هجری) در باره لعل بدخشان آمده است “در قدیم لعل نبود ودر هیچ کتاب ذکر لعل نکرده اند گویند زلزلهء در بدخشان شد و کوهها تمام از هم گسیخت و کان پیدا گشت.اول سرخ بود ، بعد ازان زرد وسبزو بنفش” (ص86).قبل بران بدخشان را بنام تخارستان علیا یاد میکردند که بر علاوه سر زمینهای حالیه ، در شمال غرب رستاق ، چاه آب اشکمش و فرخار را هم در بر میگرفت.در شرق وشمال ، سر زمینهای چترال ، گلگیت ، کشمیر، بدخشان کوهی ( بدخشان تاجکستان ) و در بعضی مواقع کاشغر را نیز در بر میگرفت.

ویرانه های بر جا مانده از شهر های بهارستان قدیم در بهارک فعلی ، مخروبه های شهر خمچان در حومهِ فیض آباد، مخروبه های شهر کوچک دردرهِ خوستک که در زمانه های کهن مرکز یمگان بود ، علایم بجا مانده از یک مدنیت باستانی در ناحیه “خندانشهر” در ولسوالی درایم ، شواهد موجودیت تمدنهای درخشان در” شهر بزرگ” که همه ایجاب تحقیقات دامنه دار باستان شناسی را میکند ، دال برینست که بدخشان در دوره های کهن مهد پرورش مدنیتهای شگوفان بوده است.چیز فهمان نیک اندیش میگویند که بدخش لعل را گویند و نام بدخشان از همین کلمه بدخش یا بلخش یعنی مشتق شده است.

هر چند که مارکوپولو دران زمان وسایل اندازه گیری ارتفاعات را با خود نداشت اما ارتفاع پامیر را در حدود 7000 متر تخمین کرده است.او گفته است که در میان کوههای زنجیرهِ ، دره های پوشیده از جنگلات هفت رنگ وجود دارد ، رودباران جاری و چشمه ساران زلال در مسیر حرکت خود هنگام فروافتادن خود از فراز کوهها ی آسمانبوس و صخره های سهمگین آبشارانی را میسازند که نظارهِ آن دل و دماغ را روشنای میبخشد.در دریاچه های این ناحیه ماهیانی زیست دارند که دارای گوشت شیرین اند.در بدخشان آبهای معدنی حضور فراوان دارند ، در بارهِ پاکی و صفایی جهیل شیوه که بدخشانی ها به آن حوض شیوه گویند سخنانی بسیاری گفته شده است ، داستانسرایان شیرین گفتار، داستان بدر جمال را به همین جهیل ارتباط میدهند.مارکوپولو در نوشته های خود از اسپان قوی هیکل و توده شکنی یاد میکند که در میدانهای بزکشی همچو ستاره میدرخشیدند، توده ها را میشکستند، قوره ها را میکندند و پیگه ها را میزدند.در نوشته های مارکوپولو ذکر شده که نام بدخشان از” لعل درخشان” اقتباس شده که بمرور زمان به بدخشان تعغیر کرده است.کوهساران همیشه سپید موی بدخشان قله های یخچالی را بر ستیغ خویش جا داده است که در دامان آن مخازن بزرگی لعل و لاجورد، یاقوت و اکامیرون خفته است.طبیعت در آغوش پر مهر بدخشان سنگهای قیمتیی ماند طلا، لاجورد،لعل، یاقوت، آبهای معدنی، گوسفندهای بلند شاخ، اسپهای خوشرفتار، شتران دوکوهانهِ بخدی و مردم سختکوش ، آهنین پنجه زود مهرو دیر خشم پاکنژاد آریای را با مدنیت و فرهنگ دست نخورده پروریده است.در ویرانه های شهر بزرگ میتوان سراغ تمدنهای کهن قدیم اریای را به خوبی گرفت.مارکوپولو میگوید که بدخشان وتالقان دارای مدنیت درخشان و شهر های آبادان است اما خان آباد و قندز راجنگلات انبوه و بیکرانی احاطه کرده است که کمینگاهی شیران درنده و پلنگان دونده بوده سفر درین مناطق مسافران را سخت بهراس می افگند.

در جانب غربی این نجد دو رشتهکوه از پامیر آغاز میشود یکی سلسلهٔ جبال هندوکوه یا هندوکش و دنبالههای آن یعنی کوهبابا و سپیدکوه و سیاهکوه و کوههای شمال خراسان. در فاصله 1000 متری همین چشمه، همان بخش صاف که دلیل نامگذاری کوه است دیده میشود. کوتل بروغیل در عصر باستان دیرگاهی گذر گاهی تاجران ابریشم در مسیر شاهراه مشهور ابریشم بود که از سنکیانگ چین بسوی شهرهای بزرگ چون دهلی ، شام و روم کشیده شده بود.مارکوپولو سیاح مشهورایتالیای که در قرن 11 در راستای سفر به چین ازطریق راه ابریشم به بدخشان سفر کرده بود در یا داشتهای خود از آب و هوای فرح بخش و میوه های خوش مزه خصوصاً ناک بدخشان ذکر شایان کرده است.

کمتر مورخ و سیاحی را در عصر باستان میتوان سراغ کرد که در مورد بدخشان داد سخن نداده باشد.در قرن دوم پیش از میلاد بدخشان در منابع چینایی به شکل Ts-Nag-Ling (کوه پیاز) آمده است در قرن های 5 و6 میلادی چینی ها این شهر را با تخارستان یکجا ذ کر نموده اند ، نام بدخشان در سفر نامه هیوان تسانگ به شکلPo-To-Chang-No منطقه علیا آمده است که منظور همین بدخشان است.در یوان شی نام Ba-Do-Ha-Shang نیز در لست سی پای تی دیده میشود. برای سفر به این کشور، ماه های آوریل و مارس بهترین زمان هستند. کوهیست که هوشنگ پیشدادی بر فراز آن صد هزار اسب و ده هزار گوسفند برای ایزد آبان قربانی کرد (آبان یشت فقره21): و کوهیست که گرداگرد قله آن ماه و خورشید و ستارگان دور می زنند (رشن یشت فقره 25). در آثار پهلوی نیز کوهی است مذهبی و موضوع اساطیر مختلف.

منطقه حفاظت شده پامیر در افغانستان پارک ملی دره واخان می باشد که پناهگاه حیوانات مختلف وحشی مانند: گوسفند مارکوپولو، آهوی باختری، آهوی مشکین، پلنگ برفی، خرس قهوهای، غژگاو، بوقلمون کوهی، ساج تبتی، زاغ لاشخوار، و ١٧ نوع حیوان دیگر است. از سالهای دیر بدینسو بنام باز گلی بدخشی ، هنر مند مردمی ، صمیمی و دست ودلباز کشور آشنا بودم ، مردیکه یک عمر با سروده های ناب محلی به مجالس و محافل شور میبخشید ، با حرکات هنر مندانه اش گل لبخند را بر لبهای سرد و یخزدهِ روستاییان کوهپایه های هندوکش و پامیر ببار مینشاند ، در لابلای سروده های ساده و روستای اش دردهای نهفتهِ مردم دیار خود را به تصویر میکشید ، عصارهِ لبخند را درخمیرهِ اندوه میامیخت ، در تنور هنر میپخت ودرخوان فرهنگ میگسترد ، گاه محبوبش بلبل شوریده میشد و او کبک خرامان ، از تنگی فرخار به گزستان میبر آمد ، با معشوق در روی کلفگان جوره میشد وبا عالمی اندوه و حسرت در مشهد نامبرده از هم جدا میشدند ، گاه مظلومانه از محبوب خود تمنا میکرد تا از نوک دیوار نظری بر وی افگند.

کودکان همه فریاد میزنند باز گل بدخشی ، باز گل بدخشی! باز گل از چهار زن صاحب 9 فرزند ( جهار پسر ، پنج دختر) و 42 نواسه است. بادهای آن بسیار سرد است ولی شدید نیست لکن با خشکی آبوهوا دریاچههای بیشماری در آنجا هست که برخی وسیع میباشند؛ لیکن آب این دریاچهها روبه نقصان است چنانکه بعضی به کلی از میان رفتهاست. ارتفاع این سرزمین از سطح دریا در حدود ۴،۰۰۰ متر است که باعث سختی آبوهوای آن شدهاست؛ چنانکه زمستان در این منطقه هفت ماه طول میکشد و تنها در یک ماه (ماه ژوئیه) شبها شبنم نمیباشد و حرارت روزها گاه به ۷۰ درجه میرسد.

شهید در اسفند ماه سال 1340در روستای سرآسیاب واقع در 6کیلومتری شهر کوهدشت به دنیا آمد .دوران ابتدایی را با موفقیت و قبول زحمت بسیار به پایان برد شهید برای رفتن به مقطع راهنمای می بایست تا شهر کوهدشت را با پای پیاده هر روز طی می کرد و بالافاصله دوران دبیرستان خود را آغاز کرد. بخشي از سنيدي قله دماوند كه در مرداد ماه قابل مشاهده است، متعلق به گوگردهاي متصاعد شده از دهانه مخروط مي باشد.

اول خاکهای محل دهانه بر اثر انفجار به اطراف پراکنه میشود. این رشته کوه از سوی غرب از تالش جمهوری آذربایجان آغاز میشود و در سوی شرق تا درون ترکمنستان و افغانستان ادامه مییابد. کشور ما از نظر سیاسی و تاریخی وارد مرحله حساسی گردیده است که ایجاب هوشیاری ، دور اندیشی و عاقبت نگری خاصی را میکند زیرا نظام دموکراسی بهر کس حق میدهد تا اعلان موجودیت نموده و ادعاهای خود را به کرسی بنشاند، بدین ترتیب پارلمان آینده کشور محل زور آزمای سیاسی ، فکری ، منطقی و علمی نمایندگان مردم در یک فضای صلح آمیزخواهد بود ، جهت کسب امتیازات بیشتر برای منطقه و مردم آن ایجاب میکند تا در پارلمان آینده افغانستان افرادی به نمایندگی از مردم راه یابند که سابقه خیانت ، اختلاس ، فریبکاری و معامله گری نداشته، مسلمان و راستکار باشند، دستشان بخون مسلمانان آلوده نبوده پاکنفس، با تقوی و با دیانت باشند ،از دانش واستعداد کافی برخوردار بوده از اوضاع سیاسی ، اجتماعی ، تاریخی ، اقتصادی ، فرهنگی وکلتوری کشور، منطقه وجهان آگاهی کامل داشته باشند ، تا بتواند در پارلمان منحیث یک نماینده قدرتمند و آگاه مشکلات و نیاز مندی های مردم خویش را تشریح و از حقوق مردم خود دفاع کنند ، نه اینکه درشروع جلسه استراحت نموده و در آخر مجلس با چشمهای پف کرده از خواب بر خاسته ، دستها را بالا نمایند بدون اینکه بدانند موضوع از چه قرار است ، یا اینکه رای مردم را در مقابل منافع ناچیزی شخصی سودا کنندز همچنان توانای آنرا داشته باشند تا مشکلات و ضرورت های مردم خویش را مطابق خواستهای زمان با در نظر داشت امکانات موجود تشریح نمایند ، باز سازی افغانستان در آینده به پیمانهِ وسیعی وابسته به کمک های خارجی بوده و مناطقی کمکهای بیشتر را دریافت خواهند کرد که نمایندگان شان بتوانند با ارایهِ دلایل منطقی قناعت مقامات ، مسوولین و امداد گران را فراهم نماید .فرستادن افراد معامله گر،استفاده جو، منفعت پرست ، کم سواد ، کم دانش ، گمنام ، ناشناخته ، بی تجربه ، کهنسال و معیوب به پارلمان تیشه زدن به ریشه منافع مردم است زیرا چنین افرادی در قدم اول نمیتوانند حساسیت ها و اولویت های موجود را اساسا درک و در مقابل آن بر خورد معقول و منطقی نمایند که اگر قادر برین کار هم باشند در زدوبند های مغلق بازار سیاست فریب خورده یا در مقابل منافع ناچیزی شخصی منافع مردم را معامله میکنند که تجارب تلخ گذشته شاهد مدعای ماست.

او در سال 1117 هجری قمری در روستای مینو نشان حصارک ولسوالی جرم باستان چشم به جهان گشود ، دوران شباب را در ساحل” دریای کبوت” که عربها رودضرغامش میگفتند بسر رساند ، او چنان مسحور زیبایی های بی بدیل طبیعت زادگاهش شده بود که در یکی سروده های مشهور خویش سر زمین جرم را به جنت شباهت داده بود ، وادی جرم یکی از جملهِ زیباترین قطعهِ سرزمینهای ، چگل کهن ، تخارستان باستان یا بدخشان مینونشان ، به شمار میرفت ، این قطعهِ جادویی زمین خدا ، به شکل یک حصار در بین سلسله کوههای خواجه محمد ، واقع شده است .

در دورهٔ شوروی، دوشنبه پایتخت این کشور چندی استالینآباد خوانده میشد و به شهر خجند نیز لنینآباد میگفتند. نعمت احمدی – حقوقدان؛ ولایتی که این روزها نقطه روشنی در تونل زمان بازگشت طالبان در افغانستان است سابقه تاریخی طولانی در مبارزات مردمی افغانستان دارد، تا سال ۱۳۸۳ دره پنجشیر و شهر و شهرکهای آن جزء ولایت «پروان» بودند. واخان: ولسوالی واخان در شرق ولایت بدخشان افغانستان واقع است و ۱۸ هزار و ۳۲۸ هزار نفر جمعیت دارد؛ این ولسوالی به دلیل ارتفاع بلندش از سطح دریا به نام “بام دنیا” نیز از آن یاد میشود. نام سه عدد از بلندترین کوهستانهای پامیر از این قرار است: قله اسماعیل سامانی با ۷۴۹۵ متر ارتفاع (نامهای دیگر آن از ۱۹۳۲-۱۹۶۲ قله استالین، از ۱۹۶۲-۱۹۹۸ قله کمونیسم)، قله ابن سینا با ۷۱۳۴ متر ارتفاع (بهطور غیررسمی با نام قله لنین شناخته میشود)، قله کُرژِنفسکایا با ۷۱۰۵ متر ارتفاع.

تفرجگاهِ این گوسفندان وحشی و افسانوی دامنه های پامیر میباشد که متاسفانه شکار بیقاعدهِ آن سال بسال از تعداد آنها میکاهد در حالیکه نظیر این کوهنوردان افسانوی تا کنون در دیگرمناطق جهان سراغ نشده است. لایه بندی اجتماعی در این جماعات کمرنگ می باشند به استثنای چند مورد استثنایی اکثراً از تقسیم اجتماعی کار و تفکیک وظایف اثر چندانی وجود نمی داشته باشد و این امر همسانی رفتارهای اجتماعی را در ایشان دامن می زند. درین انتخابات ، تعدد کاندیدا ها ، تنوع سلیقه ها و تکثر عقیده ها شعور سیاسی و آگاهی اجتماعی مردم مارا به بوتهِ آزمایش میگذارد.در انتخابات ریاست جمهوری بخشهای عمدهِ جامعهِ ما ازنظر روانی ، آمادگی آنرا داشت تا دلایل عینی و ذهنی انتخاب خویش را فهرست نموده و نتیجه گیری نهای را به استقبال نشیند.

اما در انتخابات پارلمانی : اگرهر کس میزان قدرت معنوی خویش را در بستر روانی جامعهِ که قراراست ، بخت خود را دران بیازماید ، بصورت واقعبینانه و بنیادی بر رسی نموده و با اتکا بر میزان حمایت هواداران خویش کاندیدای خویش را اعلام نماید ، شاید تعدد کاندیدا بمرحلهِ بحران آفرین نرسد ، اگر این معیار رعایت نشده و هر کس در پشت بام خانهِ خویش چند صندوق بگذارد درانصورت بعوض رای شماری باید اول وکیل شماری کرد و تمام بودجهِ شمارش آراء و وقت زیاد را صرف شمارش کاندیدا ها و چاپ فوتو های آنها کرد، سپس برای رای دهندگان ورکشاپهای قیافه شناسی را سر براه نمود تا بتوانند در روز رای دهی کاندیداهای مورد نظر خود را درست شناسایی نمایند بعد ازان مقدمات بر گزاری انتخابات را فراهم کرد .هماگونه که رواج گردیده است بازار حزب سازی و قوم سازی در کشور بسیار گرم است.

منطقه بدخشان به دلیل طبیعت بکر و دست نخورده خود، برای گردشگران علاقمند به ماجراجویی و اهل طبیعت گردی بسیار جذاب و هیجان انگیز است. از آن زمان، نوارهای هوایی در دره Khumbu ساخته شد و حمل و نقل تجهیزات را بسیار تسهیل کرد. پامیر هوایی خشک دارد و باران و برف در آن به ندرت میبارد. غالب رودهای پامیر بهطرف باختر یعنی آمودریا که به دریاچه آرال میریزد جاریست و بقیه بهطرف خاور یعنی رود تاریم متوجهاست.

دیدگاهتان را بنویسید